Mokozabal bakartia Donostian

Udazken hasieran Donostiako zeruan hegoaldera migratzen duten mokozabal zurien (platalea leucorodia) taldeak ikustea ez da zaila. Udaberrian honelako taldeak ikusteko aukerak urriagoak dira, eztei aurreko bidaia burutzeko bestelako estrategiaz baliatzen direlako gure begietara ikusezinagoak bilakatuz. Edonola ere, udazkenean zein udaberrian gure gainetik hegan pasatze hutsa ikustearekin konformatu behar gara, Donostian hegazti hauek geldialdi bat egiteko moduko hezegunerik ez dugulako. Hori dela eta, larunbat goizean sorpresa ederra hartu nuen Loiolako Erriberetan, bertan egunero elkartzen diren kaio hankahorien artean, mokozabal bat ikusi nuenean. Lehenengo begiratu batean kaioen artean oharkabean igaro bazitzaidan ere, prismatikoen laguntzaz begiak zorroztu ondoren, berehala antzeman nuen haren gorpuzkera berezia. Gainera, erabateko eztei-lumajea hartua zuen ale bat zen, bular aldean urrezko marra zabala eta buruan motots trinkoa zituena. Espero dezagun geldialdi inprobisatu hau egitera behartu dion ezustea larria ez izatea, eta bere helmugara problema gehiagorik gabe iritsi dadila.

mokozabalaMokozabal zuria (platalea leucorodia) Loiolako Erriberetan


Kaio mokohoriak, negu honetako protagonistak

Aurtengo neguan inoiz baino kaio mokohori (larus canus) gehiago ikusten ari gara Donostian eta euskal kostalde osoan. Gorakada hau Kantauri itsaso osoan gertatzen ari da. Galiziako hondartza batean, adibidez, 20 ale batera ere behatu izan dira negu honetan. Donostian ikusi ditugun zenbakiak xumeagoak badira ere, negu garaian normalean erregistratzen diren kopuruak nabarmen gainditzen ari dira.

canushand3.JPGLehen neguko kaio mokohoria (larus canus) Urumearen ahoan

Urtarril osoan espeziearen presentzia kasik egunerokoa izan da, antxeta mokogorrien taldekide berria bilakatuz. Hasieran ale solteak baziren, duela aste pare bateko hotz-denboralearekin batera zenbait aletako taldetxoak ikusi ahal izan ditugu. Egun batean, adibidez, zazpi ale batera ikusi genituen Maria Kristina hotel aurreko harkaitzetan. Benetan kopuru harrigarriak dira, espezie hau negutar gisa oso urria baita gure kostaldean, eta ale solteak baino ez baitira ikusten normalean.

canustxik.JPGLehen neguko kaio mokohoria (larus canus) Urumean

Behaketa gehienak hotz-denboralearekin batera gertatu badira ere, ezingo genuke ezarri erabateko kausa-efekto erlazio bat bi gertaera hauen artean, Kantauri itsasoko beste toki batzuetan tenporal hura baino lehenagotik erregistratzen ari baitira espezie honen behaketa dezente.

canusheld2.JPGKaio mokohori (larus canus) heldua Urumean


Txirri grisa, negutar berria Donostian

Udazken hasieran hiru txirri gris (Pluvialis squatarola) agertu ziren Urumearen ahoan. Ondorengo asteetan Donostiako beste hainbat tokitan behatu ziren hiru ale hauek; hondartzetan, Loiolako Erriberetan, eta Paseo Berrian. Negua Donostian igarotzeko asmoa zutela zirudien, eta horrela izan da, oraindik ere, hemendik ibiltzen direlako. Albiste pozgarria da, limikolo espezie gutxi etortzen zaizkigulako negua igarotzera Donostiara.

txirigris

txirigris3Txirri grisak (Pluvialis squatarola) Urumean

Guztira hiru espezie ari dira negua pasatzen Donostian azkeneko urteetan: harri-iraularia, kulixka txikia eta txirri iluna. Txirri grisa laugarrena izango litzateke. Ea datozen urteotan ere berriro etortzen diren, eta ohiko negutar bilakatzen diren.


Poloniako kaspiar kaioa Donostian

Kaio hankahorien artean gainerakoek baino moko eta hanka luzeagoak dituen kaspiar kaioa aurkitzea ariketa klasiko bat bilakatzen ari da azkeneko urteetan azaro aldean. Urteak pasa ahala gero eta ale gehiago iristen zaizkigu Kanatabriar itsasoko izkina honetara, nahiz eta oraindik oso espezie urria den gurean. Euskal Herrian 15 aleren bueltan behatzen dira urtean, horietako batzuk Urumean.
donegaztiankasppol Kaspiar kaioa (larus cachinnans) Urumean

 

Azken urteetako kaio honen behaketen gorakadaren arrazoi nagusia bere populazioa mendebaldera egiten ari den hedapenean aurkitzen dugu. Gaur egun, Polonia eta Alemaniakoak dira gure gertueneko koloniak, eta bertakoak izaten dira gure kostaldera gerturatzen direnak.

Horren erakusle da aurreko larunbatean tartetxo batez Urumearen ahoan atseden hartzen eta lumajea txukuntzen aritu zen Polonian eraztundutako kaspiar kaioa. Lehen neguko ale eder bat zen, espeziearen ezaugarri guztiak betetzen zituena: bi koloreko moko zuzena eta gonis leunekoa, buru erabat zuria, hanka luzeak, eta gris argiko bigarren generazioko eskapularrak, besteak beste.

 

donegaztiankasppol3Kaspiar kaioa (larus cachinnans) Urumean, kaio hankahoriez inguratuta

Eraztunari dagokion erregistro-fitxak Poloniako Kozielno herriko kolonian jaioa dela esaten digu. Kaspiar kaioak baino ez ugaltzen diren kolonia bat da, hau da, bestelako kaio espeziekin hibridatzen ez diren aleak soilik dituen kolonia bat. Gogora dezagun Alemania eta Poloniako beste zenbait koloniatan kaspiar kaioa kaio hauskara eta kaio hankahoriekin hibridatzen ari dela. Donostiara iritsitako ale hau kaspiar kaio garbia da, bere eraztunak eta morfologiak adierazten duten bezala.

 

Kaspiar kaio hau Urumeara heldutako bigarrena da udazken honetan. Lehenengoa azaroaren 3an ikusi zuen Alfredo Valientek Loiolan inguruan. Bere blogean behaketa dokumentatzen duten zenbait argazki aurkitu ditzakegu.

Espero dezagun ale gehiagoren bisitarekin gozatu ahal izatea hurrengo asteotan.


Kaio hauskarak iritsi dira

Interes berezia eragiten didan espeziea da kaio hauskara (larus argentatus). Gure kaio hankahori  (Larus michahellis) ugarien artean antzemateko zailtasuna eta negutar urria izatea dira interes berezi horren atzean dauden arrazoiak.

Gure testuinguruan espezie honen identifikazioa zaila da tokiko kaio hankahoriaren oso antzekoa delako, batez ere, heldutasunera iritsi ez diren aleena. Orokorrean gure hankahoriak baino hanka laburragoak eta gorputz trinkoagoa ditu. Ale helduek, edo heldutasunera hurbilekoek, hanka arrosak, begi oso argiak eta bizkarralde gris argia dituzte.

argflacuchaLehen neguko kaio hauskara (larus argentatus) Urumean 2016ko urtarrilean

argflacuchauzt2Goiko ale bera Urumean 2016ko uztailean

Espeziea migratzaile partziala da, ale migratzaile gehienak goiko latitudetakoak direlarik. Iberiar penintsulan ez da ugaltzen, eta ugalketa sasioaren ondoren baino ez dira bertara gerturatzen. Etorritakoen jatorria ez dago garbi, eraztundun ale gutxi behatu ohi direlako. Gertuko tokietatik etorritakoak direla pentsa daiteke. Halere, ez dago garbi migrazio-prozesuaren ala dispertsio-prozesuaren ondorioz etorritako aleak diren. Iberiar penintsulara hurbiltzen diren ale gehientsuak lehen negukoak dira. Hortaz, dispertsio mugimendu bezala interpretatu liteke haien etorrera.

arg2016abuzKaio hauskara (larus argentatus) gaztea Zurriolako hondartzan 2016ko abuztuan

argkontxa3Lehen neguko kaio hauskara (larus argentatus) Kontxako hondartzan 2016ko irailean

Donostiara udazkenean iristen dira, ale gehientsuak lehen negukoak direlarik. Udaberriaren hasieran desagertzen dira. Aurreko udan, ordea, neguan etorritako ale batek uztailera arte iraun zuen gurean. Mari Cristina hotel pareko arroken ingurua gustuko zuen lehen neguko ale honek.

argheldurr2
argheldurrKaio hauskara (larus argentatus) heldua Urumean  2016ko urrian

Aurtengo udazkeneko lehenengo aleak ikusten hasiak dira Donostian. Lehen negukoak zein ale helduak behatzeko aukera izan dugu hondartzetan eta Urumean. Bi helduak azkeneko bi urteetan etorriak da Donostiara negua igarotzera. Aurten ere gauza bera egingo dutela dirudi. Hirugarren neguko lumajea zutelako agertu ziren duela bi urte.

argheldurr10_1

argheldurr10_2
Kaio hauskara (larus argentatus) heldua Urumean 2016ko urrian

Udako irudiak

Uda garaia bereziki aproposa da gurean ugaltzen diren espezieak behatzeko. Helduek kumeak aurrera eramatzeko jan gehigarria lortu behar dutenez, denbora luzeagoa igarotzen duten ehizan edo jana biltzen gure begietara ikusgaiagoak bilakatuz. Habia utzi eta gero, gazte batzuk gurasoen babesa izaten dute. Familia-talde hauek zaratatsuak izaten dira, beraien behaketa erreztuz. Jarraian une hauen adibide grafiko batzuk.

zapelaitzarrat1Zapelaitz arrunta (Buteo buteo), arratoia hatzaparretan daramala, Amaran.

usoakPagausoen (Columba palumbus) familia Loiolan.

lanius

antxandobigaztAntxandobi arruntak (Lanius collurio) Martutenen (Arra eta emea)

gailupakumGailupen (Pyrrhula pyrrhula) familia Martutenen


Limikoloen pasea

Azkeneko asteetan ipar aldera migratzen ari diren limikoloen pasearen lekukoak izan gara. Talde handienak hezegunetan elkartzen badira ere, Donostian ere aukera izaten dugu zenbait espezie behatzeko. Paseo Berrian, hondartzetan eta Urumean topatu ditzakegu. Bisitari gehienek atseden labur bat baino ez dute hartzen. Beste batzuk, ordea, denbora luzeagoa ematen dute gurekin. Atseden hartzeko ez ezik, elikatzeko ere baliatzen dute geldialdia.

txirrihandiak2016Txirritxo handiak (Charadrius hiaticula) Urumean

txirrizuri2016Txirri zuria (Calidris alba) Urumean

txirri2016Txirri arrunta (Calidris alpina) Urumean

Urumean hiru espezie ikusi ahal izan ditugu egun hauetan bezterretako harrietan elikatzen; lau txirritxo handi (Charadrius hiaticula), txirri zuri bat (Calidris alba), eta txirri arrunt bat (Calidris alpina). Paseo Berrian eta Santa Klaran zenbait kurlinta bekaindun (Numenius phaeopus) porturatu dira. Paseo Berrikoa karramarroak ehizan jardun zuen denbora luzez. Jan aurretik, hankak eta haginak kentzen zizkien trebetasun handiz, mokoa soilik baliatuta.

kurlinka2016

kurlinka22016Kurlinta bekainduna (Numenius phaeopus) Paseo Berrian karramarroak jaten