Kaspiar kaioak iritsiak dira

Udazken-negu honetako lehenengo kaspiar kaioak (larus cachinnans) iritsiak dira euskal kostaldera. Oraingoz, bi ale behatu dira. Bata lehengo ostegunean neronek ikusi nuen Urumean, eta bestea Ondarruko portuan aurkitu du Junkar Andrések gaur bertan.

Urumeako kaioa lehen neguko ale prototipikoa da, eta espeziearen ezaugarri guztiak erakusten ditu. Esan beharra dago zenbait ezaugarriri erreparatuta, alea benetan ederra dela gure kaio hankahorien aldean. Gorputzaren liraintasuna, arpegiaren hazpegi finak, eta kolore platinoko bizkar aldeko lumak edertasun honen adierazgarriak dira.

cachiFirstUrm

cachiFirstUrm2

cachiFirstUrm6

Lehen neguko kaspiar kaioa (larus cachinnans) Urumean

Advertisements

Euskal Herrian erregistratzen den bigarren baltikoko kaioa Urumean ikusia

Kaio ilunak (larus fuscus) ohiko bisitariak ditugu pase garian, udazkenekoan zein udaberrikoan. Egun horietan, bereziki eguraldia txarrak migrazio bidaia galarazten dienean, talde nabarmenak behatu daitezke gure hondartzetan, badian eta Urumean. Larus fuscus graellsi eta larus fuscus intermedius azpiespezieen aleak izaten dira, kaio ilunaren azpiespezierik zabalduenak.

Baina badago hirugarren azpiespezie bat, Larus fuscus fuscus edo baltikoko kaioa. Beste azpiespezieen aldean baditu berezitasun batzuk, morfologian, mudan zein migrazio-patroietan. Hori dela eta, batzuen ustez berezko espezietzat ere hartu liteke.

Baltikoko kaioa (Larus fuscus fuscus) Urumearen ahoan

Baltikoko kaioak Norvegian, Suedian, eta Finlandian kumatzen dira. Negua Ekialdeko Afrikan igarotzen dute. Ale gutxi batzuk soilik jotzen dute neguan Mendebaldeko Afrikara. Hori dela eta, Mendebaldeko Europako migrazio ibilbidean espezie hau ikustea oso zaila da. Euskal Herrian, adibidez, baltikoko kaioaren erregistro bakarra zegoen testu honetako baltikoko kaioa ikusi arte.

Baltikoko kaioa (Larus fuscus fuscus) Urumearen ahoan

Euskal Herrian erregistratzen den bigarren baltikoko kaioa Urumearen ahoan ikusi nuen, bertako kaio hankahorien talde txiki baten aldamenean lumajea txukuntzen ari zela. Aurrekoa 2015. urtean behatu zuen Alber Cama biologoak, Bilboko kostaldetik 10 miliatara itsasontzi batetik. Urumeako alea zein 2015ko hau Norvegiako kolonia beretik etorritakoak dira, Horsvaer artxipelagoan kokatua. Biek zeramaten eraztun banari esker jakin dugu datu hori. Urumeako kaioari buruz datu gehiago ditugu, 8 urte dituela, eta 2012. urtean Madrilen ikusi zela.

Urumeako kaioak azpiespeziearen ezaugarri guztiak betetzen ditu: Buztan luzea, moko fina, bizkar oso iluna, hanka motzak, luma primarietako puntu txuri txikiak, eta oraindik udako lumajeari eustea. Edozein modutan, badaude intermedius azpiespeziearen ale batzuk ezaugarri hauetako batzuk dituztenak. Hori dela eta, soilik baltikoko kaioen kolonia puru edo garbietan eraztundutako aleen zitak ematen dira segurutzat.


Antxetak eta kaio txikiak

Negu honetan ere kaio mokohorien (larus canus) presentzia nabarmena izaten ari da euskal kostaldean. Iazko bezainbesteko kopuruetan ez, baina aurreko urteetan baino ale gehiago bai iristen ari zaizkigu.

canusaLehen neguko kaio mokohoria (larus canus) Urumean

canusmelanoKaio mokohoria (larus canus), antxeta mokogorria (chroicocephalus ridibundus) eta antxeta burubeltza (larus melanocephalus) Urumean

Donostian zenbait ale ikusi ahal izan ditugu, gehienak Urumearen ahoan, eta askotan antxeta mokogorri (chroicocephalus ridibundus) eta antxeta burubeltzekin (larus melanocephalus) elkartuta. Azkeneko hauen presentzia oso nabarmena izan da, otsailaren bukaeran batez ere. Egun haietako euri-zaparrak zirela eta detritu dezente pilatu ziren Urumearen ahoan, eta kaio eta antxeta txiki asko bertara elikatzera gerturatu ziren. Antxeta hankabeltzak eta guzti sartu ziren Urumeara, kostaldera oso gutxitan hurbiltzen den espeziea.

canusRib2wBigarren neguko kaio mokohoria (larus canus) Urumean (Loiolako Erriberetan)

Antxeta burubeltz bisitari haietako bat oraindik badabil Santa Katalina zubiaren inguruan, gainera eztei lumaje ederra erakutsiz.

melanoDonAntxeta burubeltz (larus melanocephalus) heldua eztei-lumajean, Urumean


Ahots zakarreko hegazti iluna

Hegazti beltzaren adibide bat pentsatu beharko bagenu, ziur aski belearen irudia etorriko litzaiguke burura. Baina, kontuz, ikusten ditugun hegazti beltz hauetan guztietan bi espezie bereizten dira, nahiz eta kaletar eta baserritar askok kontrakoa uste duten. Belea edo belabeltza (Corvus corone) eta espezie honen senidea den bele handia edo erroia (Corvus corax) dira bi espezie hauek.

Bele handia eta belea zenbait ezaugarritan ezberdinak dira. Nabarmenena, begiratu batean antzeman daitekeena, tamaina litzateke, bele handia belea baino askoz handiagoa izanik. Horrez gain, bele handiak askoz urriagoak dira, eta labarretan kumatzen dira. Beleek, ordea, zuhaitzetan eraikitzen dute kabia.

erroiaDonostian bikote gutxi batzuk kumatzen dira, eta egun hauetan pausaleku garaietan karranka aurkitu ditzakegu bikotekidea erakarri nahian. Martuteneko elektrizitate-dorre baten gainean pausaturik bele handi eder bat behatu ahal izan nuen bere ahots zakarra lau haizetara zabaltzen ari zela.

erroia3Erroia (Corvus corax) Martutenen

Donostian bikote gutxi batzuk kumatzen dira, eta egun hauetan pausaleku garaietan karranka aurkitu ditzakegu bikotekidea erakarri nahian. Martuteneko elektrizitate-dorre baten gainean pausaturik bele handi eder bat behatu ahal izan nuen bere ahots zakarra lau haizetara zabaltzen ari zela.


Aliota artikoa Paseo Berrian

Neguko ohiko bisitariak ditugu aliotak. Udazken aldean haien ipar aldeko ugaltze-eremuak utzi eta Europako inguru epelagoetara etortzen zaizkigu. Bisitatzen gaituzten aliota gehientsuak aliota handiak (gavia immer) izaten dira, eta zenbait urtetan Kontxako badian negu osoa igaro izan dute espezi honen aleek.

 

aliotaPaseoBerria

aliotaPaseoBerria3

Aliota artikoa (gavia arctica) Paseo Berrian

Kantauri itsasoko bazter honetara aliota beste bi espezie iristen zaizkigu, aliota artikoa (gavia arctica) eta aliota txikia (gavia stellata). Hori bai, aliota handiak baino askoz urriagoak izaten dira. Zorionez, pasa den abenduan aliota espezie urrietako bat ikusteko aukera izan nuen Donostian. Paseo Berriko harresitik zenbait metrotara aritu zen uretan bere lumajea txukuntzen aliota artiko eder bat. Momentuan aliota handia iruditu bazitzaidan ere, lagun txorizaleekin kontsultatu eta gero, jakin dut aliota artiko bat zela, ale gazte bat ziur asko. Behaketa polit bat iazko urtea bukatzeko.

Europa iparraldetik etorritako belatz nimiñoa

Donostian zenbait belatz espezie ezberdin behatu daitezke. Horietako bi, belatz handia (falco peregrinus) eta belatz gorria (falco tinnunculus), urte osoan aurkitu ditzakegu Donostian, bertan kumatzeaz gain negua igaro ere egiten dute. Zuhaitz-belatza (falco subbuteo), ordea, kumatze garairako etortzen da, negua Afrikan igaro ondoren. Hirugarren hau beste biak baino askoz urriagoa da Donostian, eta zuhaitzak dauden inguruetan soilik ibiltzen da, Donostiako kanpoaldeko landa eremuetan.

merlinona_1
merlinona_2
Belatz txikia (falco columbarius) Amaran

Hiru hauetaz gain, oso noizbehinka bestelako espezieak ere ikusi daitezke Donostian, betiere pasean daudela. Batzuetan ere geldialdi laburrak egiten dituzte, atseden hartzeko edota elikatzeko. Baina, esan bezala, ezohiko bisitak izaten dira, eskuko hatzekin zenbatu daitezkeenak.

Duela egun gutxi, horrelako ezohiko bisita baten lekuko izan nintzen. Tamaina txikiko belatz bat behatu nuen, etxe bateko telebista-antena batean pausatu berria zela. Belatz txiki (falco columbarius) bat zen, Europako belatz espezierik txikiena, eta negu garaian Europa Iparraldetik latitude epelagoetara migratzen dena. Iberiar penintsulara iristen diren ale gehienak Eskandinaviakoak dira. Hortaz, suposatu genezake Donostiako alea Eskandinaviatik etorritakoa zela.
Belatz txikia txori txikiez elikatzen da, bere ohiko harrapakina txirta izanik. Donostian egon zen denbora laburrean zelai batean pausaturik zeuden txirta talde baten gainera bota zen pare bat aldiz. Ez dakit arrakastarik izan ote zuen, bigarren saiakera eta gero nire bistatik alde egin zuelako.

Ahate txistularia Martutenen

Donostian zaila da basahateez (anas platyrhynchos) bestelako anatidorik ikustea. Ahateek gustuko duten ur gezako urmael nabarmenik ez dugu, eta hori dela eta, ibaietara, badietara zein tamaina txikiko putzuetara egokitu daitezkeen lur orotako basahateak baino ez daude hemen.

anaspenelAhate txistularia (anas penelope) Martutenen

Duela gutxi, ahateentzako erakargarria izan daitekeen gune bat eratu da Urumean, Martutene inguruan, uholdeen kontrako plana dela eta ibaia zabaldu ondoren. Oraingoz, basahateak dira nagusi, baina aurreko egunean, adibidez, ahate txistulari (anas penelope) bat zebilen. Ea pixkanaka ahate espezie gehiagoren bisitekin goatzerik dugun.