Aliota artikoa Paseo Berrian

Neguko ohiko bisitariak ditugu aliotak. Udazken aldean haien ipar aldeko ugaltze-eremuak utzi eta Europako inguru epelagoetara etortzen zaizkigu. Bisitatzen gaituzten aliota gehientsuak aliota handiak (gavia immer) izaten dira, eta zenbait urtetan Kontxako badian negu osoa igaro izan dute espezi honen aleek.

 

aliotaPaseoBerria

aliotaPaseoBerria3

Aliota artikoa (gavia arctica) Paseo Berrian

Kantauri itsasoko bazter honetara aliota beste bi espezie iristen zaizkigu, aliota artikoa (gavia arctica) eta aliota txikia (gavia stellata). Hori bai, aliota handiak baino askoz urriagoak izaten dira. Zorionez, pasa den abenduan aliota espezie urrietako bat ikusteko aukera izan nuen Donostian. Paseo Berriko harresitik zenbait metrotara aritu zen uretan bere lumajea txukuntzen aliota artiko eder bat. Momentuan aliota handia iruditu bazitzaidan ere, lagun txorizaleekin kontsultatu eta gero, jakin dut aliota artiko bat zela, ale gazte bat ziur asko. Behaketa polit bat iazko urtea bukatzeko.
Advertisements

Europa iparraldetik etorritako belatz nimiñoa

Donostian zenbait belatz espezie ezberdin behatu daitezke. Horietako bi, belatz handia (falco peregrinus) eta belatz gorria (falco tinnunculus), urte osoan aurkitu ditzakegu Donostian, bertan kumatzeaz gain negua igaro ere egiten dute. Zuhaitz-belatza (falco subbuteo), ordea, kumatze garairako etortzen da, negua Afrikan igaro ondoren. Hirugarren hau beste biak baino askoz urriagoa da Donostian, eta zuhaitzak dauden inguruetan soilik ibiltzen da, Donostiako kanpoaldeko landa eremuetan.

merlinona_1
merlinona_2
Belatz txikia (falco columbarius) Amaran

Hiru hauetaz gain, oso noizbehinka bestelako espezieak ere ikusi daitezke Donostian, betiere pasean daudela. Batzuetan ere geldialdi laburrak egiten dituzte, atseden hartzeko edota elikatzeko. Baina, esan bezala, ezohiko bisitak izaten dira, eskuko hatzekin zenbatu daitezkeenak.

Duela egun gutxi, horrelako ezohiko bisita baten lekuko izan nintzen. Tamaina txikiko belatz bat behatu nuen, etxe bateko telebista-antena batean pausatu berria zela. Belatz txiki (falco columbarius) bat zen, Europako belatz espezierik txikiena, eta negu garaian Europa Iparraldetik latitude epelagoetara migratzen dena. Iberiar penintsulara iristen diren ale gehienak Eskandinaviakoak dira. Hortaz, suposatu genezake Donostiako alea Eskandinaviatik etorritakoa zela.
Belatz txikia txori txikiez elikatzen da, bere ohiko harrapakina txirta izanik. Donostian egon zen denbora laburrean zelai batean pausaturik zeuden txirta talde baten gainera bota zen pare bat aldiz. Ez dakit arrakastarik izan ote zuen, bigarren saiakera eta gero nire bistatik alde egin zuelako.

Ahate txistularia Martutenen

Donostian zaila da basahateez (anas platyrhynchos) bestelako anatidorik ikustea. Ahateek gustuko duten ur gezako urmael nabarmenik ez dugu, eta hori dela eta, ibaietara, badietara zein tamaina txikiko putzuetara egokitu daitezkeen lur orotako basahateak baino ez daude hemen.

anaspenelAhate txistularia (anas penelope) Martutenen

Duela gutxi, ahateentzako erakargarria izan daitekeen gune bat eratu da Urumean, Martutene inguruan, uholdeen kontrako plana dela eta ibaia zabaldu ondoren. Oraingoz, basahateak dira nagusi, baina aurreko egunean, adibidez, ahate txistulari (anas penelope) bat zebilen. Ea pixkanaka ahate espezie gehiagoren bisitekin goatzerik dugun.


Pirripioak Martutenetik pasean

Egun hauetan hegazti migratzaile askoren abenturen lekukoak izan gaitezke. Hegazti handiak zein txikiak pasatzen ari dira gure gainetik, hego alderagoko toki bat helmuga dutela. Egia da hegazti handien formazio-hegaldiak migrazioaren fenomenoaren alderdi ederrenetakoa dela. Baina, txori txikien migrazio isil eta ikusezinean ere gure gozamenerako uneak aurkitu ditzakegu.

Donostiaren kanpoaldeko mendixkak toki aproposak dira txori txikien migrazioa behatzeko. Pase handiko egunetan espezie ugari ikusi ahal izaten dugu. Horrelako egunetan txoriak etengabe pasatzen dira, bando misto edo espezie bakarrekoetan.

pirrip3

pirrip2.JPG

pirrip1Pirripioak (Lullula arborea) Martutenen

Pase egunetako bisitari ohikoenen artean ditugu txirtak, eta hegatxabalak. Eta azkeneko hauekin nahastuta, zortea edo pazientzia izanez gero, pirripioak (Lullula arborea) ikusi ditzakegu. Urriak dira, eta haiek antzemandako begiak ondo zorroztu behar dira, hegatxabaletatik bereiztea zaila baita.

Lehengo egunean hiru pirripio ikusi nituen Martutene inguruko mendixka batean, txirta eta hegatxabal ugari pasatzen ari ziren egun batean. Zuhaitz-adar batean zeuden pausaturik, auskalo zenbat mila kilometro egin eta gero lehenengo geldialdia eginda. Hirukote honen abenturaren momentu hari ateratako pare bat argazkirekin ilustratu nahi dut sarrera hau.


Kuliska gorria

Urriak dira pase-garaian Urumean geratzen diren lohi atrofiatuetan pausatzen diren limikoloak. Kuliska txikiak dira salbuespena, negua igarotzera ere geratzen direnak. Bestelako espezieak erabat ez-ohikoak dira.

Halere, noizbehinka ale solteren bat, muturreko nekeak bultzatuta agian, ausartzen da ibai desnaturalizatu honetan geldialdi labur bat egitera. Horixe bera gertatuko zitzaion duela aste pare bat Amara aldean itsasbeheran agerian geratzen den lohizko hondartza zabalean bakarrik zegoen kuliska gorriari (limosa lapponica).

kuliskagorriaKuliska gorriari (limosa lapponica) Urumean


Mokozabal bakartia Donostian

Udazken hasieran Donostiako zeruan hegoaldera migratzen duten mokozabal zurien (platalea leucorodia) taldeak ikustea ez da zaila. Udaberrian honelako taldeak ikusteko aukerak urriagoak dira, eztei aurreko bidaia burutzeko bestelako estrategiaz baliatzen direlako gure begietara ikusezinagoak bilakatuz. Edonola ere, udazkenean zein udaberrian gure gainetik hegan pasatze hutsa ikustearekin konformatu behar gara, Donostian hegazti hauek geldialdi bat egiteko moduko hezegunerik ez dugulako. Hori dela eta, larunbat goizean sorpresa ederra hartu nuen Loiolako Erriberetan, bertan egunero elkartzen diren kaio hankahorien artean, mokozabal bat ikusi nuenean. Lehenengo begiratu batean kaioen artean oharkabean igaro bazitzaidan ere, prismatikoen laguntzaz begiak zorroztu ondoren, berehala antzeman nuen haren gorpuzkera berezia. Gainera, erabateko eztei-lumajea hartua zuen ale bat zen, bular aldean urrezko marra zabala eta buruan motots trinkoa zituena. Espero dezagun geldialdi inprobisatu hau egitera behartu dion ezustea larria ez izatea, eta bere helmugara problema gehiagorik gabe iritsi dadila.

mokozabalaMokozabal zuria (platalea leucorodia) Loiolako Erriberetan


Kaio mokohoriak, negu honetako protagonistak

Aurtengo neguan inoiz baino kaio mokohori (larus canus) gehiago ikusten ari gara Donostian eta euskal kostalde osoan. Gorakada hau Kantauri itsaso osoan gertatzen ari da. Galiziako hondartza batean, adibidez, 20 ale batera ere behatu izan dira negu honetan. Donostian ikusi ditugun zenbakiak xumeagoak badira ere, negu garaian normalean erregistratzen diren kopuruak nabarmen gainditzen ari dira.

canushand3.JPGLehen neguko kaio mokohoria (larus canus) Urumearen ahoan

Urtarril osoan espeziearen presentzia kasik egunerokoa izan da, antxeta mokogorrien taldekide berria bilakatuz. Hasieran ale solteak baziren, duela aste pare bateko hotz-denboralearekin batera zenbait aletako taldetxoak ikusi ahal izan ditugu. Egun batean, adibidez, zazpi ale batera ikusi genituen Maria Kristina hotel aurreko harkaitzetan. Benetan kopuru harrigarriak dira, espezie hau negutar gisa oso urria baita gure kostaldean, eta ale solteak baino ez baitira ikusten normalean.

canustxik.JPGLehen neguko kaio mokohoria (larus canus) Urumean

Behaketa gehienak hotz-denboralearekin batera gertatu badira ere, ezingo genuke ezarri erabateko kausa-efekto erlazio bat bi gertaera hauen artean, Kantauri itsasoko beste toki batzuetan tenporal hura baino lehenagotik erregistratzen ari baitira espezie honen behaketa dezente.

canusheld2.JPGKaio mokohori (larus canus) heldua Urumean